اقتصاد نهادگرا؛ مطالعه‌ یک سنت هترودکس در برابر ارتدکس اقتصادی

ویژگی های این محصول

یکی از بخش‌های فعالیت علمی ما، ارائه نسخه جهت دردهای جامعه است. بی‌شک این نسخه‌ها را ما براساس پارادایم فکری خود می‌پیچیم. حال این پرسش مطرح است که آیا نباید به بن‌انگاره‌های پارادایم فکری خود وقوف داشته باشیم؟ آیا نباید نسبت به نقاط ضعف و کاستی‌های آن آگاهی داشته باشیم؟ آیا نباید تناقضات آن را بررسی کنیم؟ آیا این خطر وجود ندارد که نظریه‌ها ما را به بیراهه هدایت کنند؟ که در آن صورت حتی برای ارائه راه‌حل برای مشکلات و معضلات اجتماعی نیز دچار مشکل خواهیم شد.

اما فراتر از این، به اعتقاد برخی از فلاسفه‌ (همچون پاپکین و استرول)، مهم است که همواره فرض‌ها و پایه‌های استدلال و پارادایم فکری خود را بررسی کنیم و عقاید خویش را مورد چون و چرا قرار دهیم. این تفکر در دو زمان اهمیت فوق‌العاده‌ای می‌یابد. یکی زمانی که عرصه فکری دستخوش تحول و دگرگونی‌های سریع است. یعنی زمانی که انسان دائماً‌ با مسائل جدید روبرو می‌شود، و از این رو دیگر تفکرات سنتی او را کفایت نمی‌کند. دیگر زمانی که در برابر پارادایم فکری غالب، پارادایم‌های فکری مطرحی وجود داشته باشد.

اکنون در عرصه علم اقتصاد ما با هر دو حالت فوق روبرو هستیم. یکی از صفت مشخصه‌های این علم آن است که در آن جریانی وجود دارد که بیشتر زمین‌های موجود را آبیاری می‌کند و درختی نیست که به ثمر نشسته باشد و از آب آن رود بهره نبرده باشد.

از این جریان تحت عنوان جریان اصلی علم اقتصاد یاد می‌شود. به‌نظر می‌رسد، گرچه این جریان از انشعابات مختلفی تغذیه می‌شود، اما اصلی‌ترین شاخه آن همان اقتصاد نئوکلاسیک است، یا چیزی که بعضاً از آن تحت عنوان ارتدوکس اقتصادی یاد می‌شود.

این سنت فکری، در اکثر محافل علمی دنیا سنت غالب بوده و بیشتر دروس براساس آموزه‌های آن استوار می‌باشد. همه ما با آموزه‌های این مکتب فکری آشنایی داریم. اما کم‌اند کسانی که از مبانی فلسفی و معرفت‌شناسی و روش‌شناسی آن آگاهی داشته باشند. کم‌اند کسانی که بدانند این مکتب بر چه بن‌انگاره‌هایی استوار است.

یکی از بهترین راه‌ها برای ورود به این عرصه مطالعه مکاتب رقیب است. چرا که این مکاتب بیشترین حملات خود را بر روی بنیان‌ها متمرکز می‌سازند. این عمل دو سودمندی به همراه دارد. اول آن‌که موجب فهم دقیق‌تر از زیربناهای فکری پارادایم جریان اصلی، پارادایمی که اکثر اقتصاددانان به آموزه‌های آن علاقه‌مند هستند، می‌شود. دوم آن‌که، موجب می‌شود افق‌های جدید از معرفت اقتصادی پیش روی ما گشوده شود. و اگر فراست کافی داشته باشیم، می‌توانیم از ترکیب قطعات موجود، پازل جدیدی بچینیم. به عبارت دیگر، ایده‌های جدیدی را مطرح سازیم.

گرچه این اقدام منافع فراوانی دارد، و موجب گسترش بینش و فهم ما از علم اقتصاد و قدم نهادن در سرزمین‌های ناشناخته فکری می‌شود، اما دشواری‌های خاص خود را نیز به همراه دارد. شاید بسیار معقولانه‌تر باشد که پا به این عرصه نگذاریم، و طبق آن چیزی که رواج دارد و مورد پذیرش همگان است مطالعات خود را هدایت کنیم. بدون هیچ دردسری. حقیقت آن است که پارادایم فکری مسلط، اغلب به ایدئولوژی تبدیل می‌شود و این ایدئولوژی قدرت قابل توجهی دارد. بی‌شک حمایت از سیستم فکری حاکم، همواره خیر و منفعت فراوانی به همراه دارد. و به همین خاطر است که اغلب افراد ترجیح می‌دهند هم‌صدا با پارادایم مسلط باشند. ضمن آن‌که این ایدئولوژی، و تکرار آموزه‌های آن، جایگزین خوبی برای فرایند پر زحمت و پر دردسر تفکر است. آنچنان که گالبرایت می‌گوید، به لحاظ ذهنی بسیار آسان‌تر است که توسط قواعدی که از گذشته می‌آیند هدایت شویم، به‌جای آن‌که مجبور باشیم به شیوه‌ای جدی و پر زحمت در خصوص بی‌ربط بودن آن‌ها با شرایط فعلی، یا تناقضات موجود در آن‌ها، فکر کنیم…

مطالعه ۳۵ صفحه آغازین کتاب

12 نفر این محصول را خریداری کرده اند!

این محصول توسط تولید کننده اصلی (برند) ساخته نمی شود.

این محصول 0 ستاره از 0 تعداد نقد و بررسی

  • فروشنده: kavian ارسال کالا از انبار فروشنده
  • وضعیت انبار: موجود در انبارآماده ارسال از انبار فروشگاه

۳۵۰,۰۰۰ ریال

ارسال رایگان به تمامی نقاط کشور

مکالمه را شروع کنید
درباره دسترسی و خرید آثار بپرسید.
0
افزودن به سبد خرید